1-TANIMI
VUK'un 341'nci maddesine göre vergi ziyaı (kaybı) mükellefin veya vergi sorumlusunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi nedeniyle verginin zamanında tahakkuk ettirilememesi veya eksik tahakkuk ettirilmesi anlamına gelmektedir. Şahsi ,medeni haller veya haksız yere geri verilmesine neden olunması da vergi kaybı olarak kabul edilir.Verginin sonradan tahakkuk ettirilmesi veya tamamlanması yahut haksız yere yapılan iadenin geriye alınması ceza uygulanmaması gereğini ortadan kaldırmaz.

Verginin tahakkuk ettirilmesinden sonra hesaplanan tutar vergi alacağına dönüşür ve bu tutarın ödenmesi gerekir. Vergi borcunun ödenmemesi veya geç ödenmesi vergi kaybını oluşturmaz.Vergi kaybı ödemeye değil tahakkuka
Bağlanmıştır. Bu nedenle VZC kesilmesinin nedeni verginin tahakkukunun zamanında yapılmamasıdır. Vergi Ziyaı verginin zamanında tahakkuk ettirilmesinden kaynaklandığı gibi haksız yere vergi iadesi alınmasından da kaynaklanabilir. Haksız yere vergi iadesi alınması halinde vergi ziyaı iadenin alındığı anda ortaya çıkar. İstisna kapsamında teslim edilen mallar dolayısıyla yüklenilen KDV'nin iadesi gelir vergisi kesintilerinin mahsubu dolayısıyla ortaya çıkan iade özel gider indirimi alınan vergi iadesi ya da yıl içinde ödenen geçici vergilerin kurumlar vergisinden mahsubu sonucunda meydana gelen iade tutarlarının talep edilip alınması durumlarında böyle bir vergi ziyaı oluşabilir.Bu hallerde nahsup edilen veya indirilen vergi tutarlarının haksız ya da yersiz olması vergi ziyaı oluşmasına yol açar. Böyle bir durumda unutulmaması gereken husus vergi ziyaının iadenin alınması halinde oluşacağıdır. İade alınmadığı takdirde iade beyanında bulunulsa dahi vergi ziyaından söz edilemez.

2- VERGİ ZİYAI SUÇU VE CEZASI
Vergi Ziyaı suçu mükllef veya sorumlu tarafından 341'inci maddede yazılı hallerle vergi kaybına sebebiyet verilmesidir. Tanıma göre mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesi veya eksik tahakkuk ettirilmesi yahut haksız yere geri verilmesine neden olunması sonucunda vergi kaybına sebebiyet verilmesi vergi ziyaı suçunu oluşturmaktadır. Bu suçu işleyenlere vergi kaybına bağlı olarak " V.Z.C. " kesilir. Anayasa mahkemesinin iptal kararı üzerine 5479 sayılı kanun ile VUK'un 344'üncü maddesinde 01.01.2006 tarihin geçerli olmak üzere yapılan değişiklikle vergi ziyaı suçu işleyenlere ziyaa uğrattıkları verginin bir katı tutarında VZC kesileceği hüküm altına alınmıştır.

3- ÜÇ KAT VERGİ ZİYAI UYGULAMASI
4369 sayılı kanunla "nitelikli" olarak değerlendirilen fiillerin işlenmesi halinde vergi kaybının doğup doğmadığına bakılmaksızın hapis cezalarının fiilen uygulanmasına olanak sağlayacak yönde bir düzenleme yapılmıştır. Buna göre
"nitelikli fiillerle" vergi kaybına sebebiyet verilmesi halinde hapis cezasının yanında VZC!nında üç kat olarak kesilmesi öngörülmüştür.Bu fiillere iştirak edenlere ise bu ceza bir kat olarak uygulanacaktır. VUK'un 359'uncu madde
sinde hapis cezasını gerektiren nitelikli fiillere yer verilmiştir.VUK'un 344/ 3'ncü maddesine göre vergi kaybına bu fiillerle sebeiyet verilmesi halinde vergi ziyaı cezası üç kat uygulanır.

4- BEYANNAMELERİN KANUNİ SÜRESİ GEÇTİKTEN SONRA KENDİLİĞİNDEN VERİLMESİ HALİNDE VERGİ ZİYAI CEZASI UYGULAMASI
Vergi incelemesine başlanılmasından veya takdir komisyonuna sevk edilmesinden önce verilmek şartıyla kanuni süresi geçtikten sonra kendiliğinden verilen vergi beyannameleri için kesilecek VZC %50 oranında uygulanır.
Kanuni süresi geçtikten sonra mükellef tarafından beyanname verilmesi genellikle pişmanlık talebi ile olmaktadır. Pişmanlık halinde ise gereken koşullar mevcut olduğunda ceza kesilmez.Pişmanlık talepli olarak verildiği halde pişmanlık koşulları ihlal edilirse pişmanlıktan yararlanılamaz.Bu durumda %50 oranında VZC kesilir Vergi Ziyaı'na VUK'un 359'uncu maddesinde sayılı fiillerle yol açılmışsa kesilecek ceza tutarı üç kat olarak hesaplanan tutarın %50 'si olacaktır.

5- ZİYAA UĞRATILAN VERGİLER İÇİN ÖZEL KANUNLARINA GÖRE KESİLECEK CEZALAR

1. Geçici Vergiye İlişkin VZC
   GVK'nın mük.120 ve KVK'nın 32'inci maddelerine göre yapılan incelemelerde geçmiş dönemlere ilişkin geçici verginin %10!nu aşan tutarda eksik beyan edildiğinin tespiti halinde eksik beyan edilen bu kısım re'sen veya ikmalen tarh edilir.Re'sen veya ikmalen tarh edilen vergi üzerinden VUK'un 344'üncü maddesi uyarınca VZC kesilir. Eksik beyan edilen kısmın %10'u aşıp aşmadığının hesaplaması, eksik beyan edilen vergi tutarının beyan edilmesi gereken vergi tutarına bölünmesi suretiyle yapılmalıdır.Mükellefin zarar nedeniyle vergi beyan etmemesi halinde
   inceleme sonucunda bulunan beyan edilmesi gereken toplam vergi tutarı üzerinden ceza kesilir.Zira eksik beyan edilen vergi tutarı aynı zamanda olması gereken vergi tutarıdır.

1. Emlak Vergisi İçin Uygulanacak Ceza
   Emlak Vergisi Kanunu'nun 32'inci maddesine göre beyanname verilmemesi halinde vergi aynı kanun hükümleri uyarınca idarece tarh edilir ve VZC kesilir.Buna göre anılan madde uyarınca idarece yapılan tarhiyata VZC kesilecektir. Kesilecek ceza tutarı ziyaa uğratılan verginin bir katıdır.
2. Veraset ve İntikal Vergisi İçin Uygulanacak Ceza
   V.İ.V. Kanunu'nun 10'uncu maddesine göre ilk tarhiyatta dikkate alınmak üzere mükellefler tarafından aynı maddedeki esaslara göre beyan edilen tutar ile aynı değerleme ölçülerine göre idarece bulunan tutar arasındaki olumlu fark'a ilişkin vergiye VZC'nın yarısı kesilir.Fark vergi tutarı Z olmak üzere hesaplanacak ceza tutarı ; C= Z/ 2 formülü üile bulunabilir. Gayrimenkuller için ortaya çıkan değerleme farkına ait vergi ceza hesaplamasında dikkate alınmaz. Menkul mallar ve gemiler için bulunan farkın yarısına isabet eden vergi de ceza hesaplamasında dikkate alınmaz.
3. Belgesiz Mal Bulunduranlara Uygulanacak KDV Cezası
   KDVK'nın 9'uncu maddesine göre fiili veya kaydi envanter sırasında belgesiz mal bulundurulduğu veya belgesiz mal alındığının tespiti halinde bu alışlar nedeniyle ziyaa uğratılan KDV belgesiz mal bulunduran veya hizmet satın alan mükelleften aranır.Bunun için belgesiz mal bulunduran veya satın aldığı mala ilişkin belgeyi ibraz edemeyen mükellefe on gün süre verilerek alışlarını belgelemesi istenir. Bu sürede belgelenemeyen alışlar tespit tarihindeki emsal bedeli üzerinden KDV hesaplanarak alışlarını belgelemeyen mükellef adına re'sen tarh edilir.Bu tarhiyata
   ilişkin olarak alışlarını belgeleyemeyen mükellefe VZC kesilir .Kesilecek ceza tutarı ise ziyaa uğratılan verginin bir katıdır.

Yararlanılan Kaynaklar

1. Vergi Usul Kanunu
2. Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri
3. BDK-2007