Vergi ve Diğer Cezalar

VERGİ CEZALARI VE DİĞER CEZALAR

1-) GENEL AÇIKLAMA
Vergi Kurallarına aykırı hareket edenler için öngörülen cezalar,V.U.K.'nun Dördüncü kitabında düzenlenmiştir. Anılan konunun ilgili bölümünde cezayı gerektiren fiiller,bu fiillerin tespit edilmesi,cezaların kesilmesi,ortadan kalkması
gibi konularda geniş düzenlemeler yapılmıştır.

V.U.K.'nun 311'nci maddesine göre vergi kanunlarına aykırı hareket eden-
ler bu kitapta yazılı vergi cezaları ve diğer cezalarla cezalandırılır.Bu tanımdan
da anlaşılacağı üzere vergi suçu vergi kanunlarına aykırı hareket etme fiilidir.

V.U.K.'nda yer alan vergi cezaları;

1. Vergi Ziyai Cezası (V.U.K. mad.344)
2. Usulsüzlük Cezaları (V.U.K.mad.352)
3. Özel Usulsüzlük Cezaları (V.U.K.mad.353)'dır.Diğer cezalar ise hürriyeti bağlayıcı cezalardan,diğer bir ifadeyle hapis cezalarından oluşmaktadır.

2-) VERGİ CEZALARININ UYGULANMASINDA GENEL
ESASLAR

A-) Tek Fiile Muhtelif Vergi Ziyaına Sebebiyet Verilmesi: (V.U.K. Mad.335)
Vergi Ziyai cezasında,cezayı gerektiren tek bir fiille aynı anda birden fazla vergi türünde vergi kaybına sebebiyet verilirse,her vergi açısından ayrı ayrı ceza kesilir.

B-) Tek Fiilin Muhtelif Cezayı Gerektirmesi: (V.U.K.mad.336)
Cezayı gerektiren tek bir fiille vergi ziyai ve usulsüzlük birlikte işlenmiş
olursa,bunlara ilişkin cezalardan sadece miktar itibariyle ağır olanı kesilir.Bu hükmün uygulanabilmesi için vergi ziyaına yol açan fiilin V.U.K.'nun 352'nci maddesinde I.ve II. derece usulsüzlük olarak sayılan fiillerden olması şarttır.
Diğer taraftan,usulsüzlük cezası kesilen bir fiille vergi kaybına da sebebiyet verildiği sonradan anlaşıldığı takdirde,daha önceden usulsüzlük cezasının kesilmiş olması,bu cezanın vergi kaybına bağlı olarak kesilmesi gereken vergi ziyai cezası ile karşılaştırılmasına ve noksan kesilen cezanın tamamlanmasına engel değildir. Öte yandan,özel usulsüzlük cezasını gerektiren fiillerle vergi ziyaına neden olunursa kıyaslama yapılmaksızın V.U.K.'nun 353'ncü maddesi gereğince her fiile ait cezalar ayrı ayrı kesilir.

3-) FİİL AYRILIĞI (V.U.K.mad.337)
Ayrı ayrı yapılmış olan vergiz ziyaı veya usulsüzlükten dolayı ayrı ayrı ceza kesilir.Ancak 352'nci maddede yer alan usulsüzlüklerden aynı takvim yılı içinde aynı neviden birden fazla yapıldığı takdirde 352'nci maddede gösterilen derece ve fıkralar itibariyle birbirine uygunluğu anlaşılır.

4-) TEKERRÜR (V.U.K.mad.339)
Vergi kaybına sebebiyet vermekten veya usulsüzlükten dolayı kesilen ve cezası kesinleşenlere cezanın kesinleştiği tarihi takip eden yılın başından başlamak üzere vergi ziyaında beş,usulsüzlükte iki yıl içinde tekrar ceza kesilmesi durumunda,vergi ziyaı cezası yüzde elli,usulsüzlük cezası yüzde yirmibeş oranında arttırılmak suretiyle uygulanır.
Anlaşılacağı üzere tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için:

1. Kesilip kesinleşen ceza vergi ziyaı yada usulsüzlük cezası olmalıdır.Kesilip kesinleşen ceza usulsüzlük ise tekrarlanan fiilin de usulsüzlük,kesilip kesinleşen ceza vergi ziyaı ise tekrarlanan fiilin de vergi ziyaına yol açan bir fiil olması gerekir.Özel usulsüzlük filleri ve cezaları tekerrür kapsamında değerlendirilemez.
2. Önceden kesilen cezanın kesinleşmesi gerekir.Kesinleşme aşağıdaki hallerde söz konusu olur;
   1. Kesilen ceza için dava açma süresinin geçmiş veya yargı yollarının tükenmiş olması,
   2. Kesilen ceza için V.U.K.'nun 376'ncı maddesi uyarınca ceza indirimi talebinde bulunulması ve ödeme yapılması.
   3. Kesilen ceza için uzlaşma talebinde bulunulması ve uzlaşmanın gerçekleşmesi.
3. Önceden kesilen cezanın kesinleştiği tarihi takip eden yılın başından

başlayarak vergi ziyaında beş,usulsüzlükte iki yıl içinde tekrar aynı cezayı gerektiren bir fiilin işlenmesi gerekir.

5-) SUÇLARDA BİRLEŞME (V.U.K.Mad.340)
Vzc ve usulsüzlük cezaları ile 359'ncu maddede ve diğer kanunlarda yazılı cezalar içtima ve tekerrür hükümleri bakımından birleştirilemez.

6-) KÜÇÜKLER VE KISITLILARIN CEZA MUHATABI OLMADIĞI
DURUMLAR (V.U.K.Mad.332)
Velayet ve vesayet altında bulunanlar veya işlerinin idaresi bir kayyıma verilmiş bulunanlar;veli,vasi veya kayyımın vergi kanunlarına aykırı hareket-
lerinden dolayı cezaya muhatap tutulmazlar.Bu hallerde cezanın muhatabı veli,
vasi veya kayyımdır.
Bu kural,evrensel bir hukuk kuralı olan cezaların şahsiliğine de uygundur.
Öte yandan ,ceza ehliyetine sahip olmayanlara,ceza uygulanması gibi sonucun ortaya çıkmaması amacıyla fiili işleyen ceza ehliyetine sahip kişiler ceza için muhatap olarak kabul edilmektedir.

7-) TÜZEL KİŞİLERİN SORUMLULUĞU (V.U.K.Mad.333)
Tüzel kişilerin idare ve tasfiyesinde vergi kanunlarına aykırı hareketlerden doğacak vergi cezaları tüzel kişi adına kesilir.
Tüzel kişilerin kanuni temsilcilerinin vergi sorumluluğu hakkındaki V.U.K.'nun 10'uncu maddesi hükmü vergi cezaları hakkında da uygulanır.
Kaçakçılık suçları ile bu suçlara iştirak edilmesi halinde uygulanacak olan hapis cezaları bu fiilleri işleyenler adına hükmolunur.

Yararlanılan Kaynaklar

• Vergi Usul Kanunu
• V.U.K. Genel Tebliğleri
• BDK-2007

yazan: SMMM Haşmet YILDIRIM
e-posta: hasmet.ukimub@gmail.com